رئیس اتاق کرمان با بیان اینکه اقتصاد دیجیتال امروز دیگر یک گزینه نیست بلکه به زیرساخت اصلی رقابت پذیری اقتصادها و ضرورتی اجتناب ناپذیر در این حوزه تبدیل شده است، گفت: اگر به اقتصاد دیجیتال نپردازیم قطعاً از صحنه صادرات کشور و دنیا حذف می شویم.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن وکشاورزی کرمان، سیدمهدی طبیب زاده، در یکصد و نوزدهمین نشست شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی کرمان با موضوع “واکاوی گلوگاه های اجرایی اقتصاد دیجیتال در استان کرمان”، با اشاره به اینکه اتاق کرمان در راستای رسالت های خود برای رسیدن به توسعه پایدار و اصلاح حکمرانی اقتصادی استان موضوعاتی را پیگیری می کند، افزود: اتاق سعی دارد در مسیر شعار کرمان برفراز حرکت کند و موضوع اقتصاد دیجیتال در این مسیر پررنگ است.
رئیس اتاق کرمان با بیان اینکه تکنولوژی های استان کرمان کهنه و قدیمی بوده و نیازمند اصلاح است، تصریح کرد: اتاق کرمان در مسیر مدرن کردن اقتصاد استان پیش می رود و امیدواریم کرمان برفراز، کرمان برخوردار از مرکز ایجاد زنجیره های اقتصادی و تکنولوژی باشد.
اقتصاد دیجیتال موتور محرک استان است
وی با طرح این سوال که چرا توجه به اقتصاد دیجیتال مهم است؟ گفت: یکی از این دلایل، تغییر پارادایم جهانی است؛ دنیا با سرعت در حال حرکت به سمت اقتصادی است که در آن داده، نقشی کلیدی تر از نفت و فولاد ایفا می کند و اقتصاد دیجیتال دیگر صرفاً بخشی از اقتصاد نیست، بلکه خود به مثابه موتور محرک تمامی بخشها درآمده است.
رئیس اتاق کرمان دلیل دیگر را جایگاه ایران و کرمان دانست و ادامه داد: اگر بخواهیم سهمی از اقتصاد ۲۷ تریلیون دلاری (ارزش تجارت الکترونیک در سال۲۰۲۲ میلادی) داشته باشیم، دیگر نمیتوانیم به روشهای سنتی اکتفا کنیم. کرمان با ظرفیتهای عظیم معدنی و کشاورزی، اگر از قافله تحول دیجیتال عقب بماند، رقابتپذیری خود را در بازارهای داخلی و بینالمللی از دست می دهد. طبیب زاده، به ضرورت و اهمیت اقتصاد دیجیتال برای کرمان پرداخت و اظهار کرد: این نوع اقتصاد سبب افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها در معدن و صنعت می شود؛ استفاده از اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی میتواند منجر به کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی هزینههای عملیاتی، بهینهسازی مصرف انرژی در کارخانهها و افزایش ایمنی معادن از طریق پایش هوشمند شود.
وی با بیان اینکه کشاورزی هوشمند (استفاده از سنسورها، تصاویر ماهوارهای و پهپادها) میتواند مصرف آب را تا ۳۰ درصد کاهش و بهرهوری محصولات را افزایش دهد که برای استان خشکی مانند کرمان یک ضرورت حیاتی است، خاطرنشان کرد: اقتصاد دیجیتال سبب گسترش بازارها و رونق صادرات می شود زیرا پلتفرمهای تجارت الکترونیک، دیگر فقط برای خردهفروشی نیستند و بازارگاههای B2B (تجارت بنگاه به بنگاه) میتوانند زنجیره تامین مواد معدنی و محصولات کشاورزی کرمان را به طور مستقیم به خریداران در چین، هند یا اروپا متصل کنند. رئیس اتاق کرمان ادامه داد: خدمات قابل ارائه دیجیتال (که 60 درصد از صادرات خدمات در اقتصادهای پیشرفته را تشکیل میدهند) نیز میتواند برای شرکتهای مهندسی و فنی استان درآمد ایجاد کند.
طبیب زاده، با اشاره به نقش اقتصاد دیجیتال در شفافیت و کاهش فساد، تصریح کرد: دیجیتالی کردن فرآیندها از معدن تا فروش (زنجیره ارزش شفاف) امکان ردیابی محصول، کاهش فساد اداری و افزایش درآمدهای مالیاتی را فراهم میکند و این یکی از مهمترین نقاط قوت اقتصاد دیجیتال است که برای مدیران اجرایی جذاب خواهد بود. وی چهارمین دلیل برای توجه جدی به اقتصاد دیجیتال در استان را ایجاد اشتغال جدید و پایدار دانست و گفت: برخلاف نگرانی رایج در مورد کاهش اشتغال ، اقتصاد دیجیتال میتواند موج جدیدی از مشاغل دانشبنیان (از برنامهنویسی و تحلیل داده گرفته تا بازاریابی دیجیتال و مدیریت پلتفرمها) را در استان ایجاد کند و این امر میتواند به حفظ نخبگان و جوانان مستعد استان کمک کند.
پنج ستون اصلی برای رسیدن به اقتصاد دیجیتال
طبیب زاده، در بخش دیگری از سخنانش الزامات و راهکارهای رسیدن به وضع مطلوب و چگونگی رسیدن به اقتصاد دیجیتال را مطرح کرد و افزود: برای عبور از شعار به عمل، باید بر روی پنج ستون اصلی تمرکز کرد که در گزارشهای جهانی نیز به آن اشاره شده است. وی ادامه داد: ستون اول “راهبرد و سیاستگذاری منسجم” است و در این راستا پیشنهاد می شود سند “توسعه اقتصاد دیجیتال کرمان” تدوین شود؛ البته این سند نباید کلیشهای باشد، بلکه باید با شناسایی مزیتهای رقابتی استان (معدن، پسته، گردشگری) و با نگاهی به برنامه هفتم توسعه و اسناد بالادستی مانند “دیجیتال چاینا” ، نقشه راه مشخصی ترسیم کند.
رئیس اتاق کرمان با تاکید بر اینکه سند توسعه اقتصاد دیجیتال کرمان باید سرمایهگذری خصوصی را هدفگذاری کند، تصریح کرد: تجربه جهانی نشان داده که صرفاً 55 درصد کشورهای در حال توسعه به مسائل زیستمحیطی در این اسناد پرداختهاند و ما میتوانیم با نگاه به آینده، این موارد را از ابتدا لحاظ کنیم. وی توسعه زیرساختهای دیجیتال را به عنوان ستون دوم اقتصاد دیجیتال مطرح کرد و افزود: بدون اینترنت پرسرعت و پایدار در تمام نقاط استان، صحبت از اقتصاد دیجیتال بیمعناست و پیشنهاد می شود سرمایهگذاری هدفمند برای تکمیل زیرساختهای ارتباطی در شهرکهای صنعتی و مناطق معدنی انجام شود؛ همچنین، ایجاد مراکز داده (دیتاسنتر) منطقهای برای پردازش و ذخیرهسازی دادههای حجیم بخش معدن و صنعت ضروری است.
طبیب زاده، با بیان اینکه تأمین مالی و سرمایهگذاری هوشمند ستون سوم برای رسیدن به اقتصاد دیجیتال است، خاطرنشان کرد: پروژههای تحول دیجیتال اغلب ناملموس هستند و تأمین مالی برای آنها دشوار است؛ بنابراین بانکهای استان باید به ارائه خطوط اعتباری ویژه برای دیجیتالی کردن کسبوکارهای کوچک و متوسط (SME) تشویق شوند؛ همچنین باید از ظرفیت سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) برای حمایت از استارتاپهای فناورانه در حوزه معدن و کشاورزی استفاده کرد مانند چین که به تازگی بر حمایت از سرمایهگذاری خصوصی در این حوزه تأکید کرده است.
وی ستون چهارم اقتصاد دیجیتال را توسعه سرمایه انسانی و مهارتآموزی برشمرد و گفت: یکی از چالش های موجود در این حوزه نبود نیروی کار ماهر برای هدایت تحول دیجیتال است و پیشنهاد می شود با ایجاد یک “پیمان مهارت” میان دانشگاههای کرمان (مانند دانشگاه شهید باهنر)، صنایع بزرگ و نهادهای اجرایی، در سرفصلهای آموزشی متناسب با نیاز صنعت بازنگری و دورههای آموزشی تخصصی کوتاهمدت برای مدیران و کارشناسان فعلی برگزار شود.
طبیب زاده، با بیان اینکه “باز کردن دادهها و ایجاد بسترهای همکاری” ستون پنجم اقتصاد دیجیتال استان است، اظهار کرد: پیشنهاد می شود “پنجره واحد خدمات و دادههای استان” راه اندازی شود؛ در همین راستا دادههای مربوط به مجوزها، معادن، منابع آب و… باید در اختیار شرکتهای دانشبنیان قرار گیرد تا بتوانند برای آنها راهکارهای نوین طراحی کنند. وی افزود: باید یک “مرکز نوآوری صنعتی و معدنی” با مشارکت بخش خصوصی و عمومی، به عنوان جایی که شرکتهای فناور بتوانند در کنار صنایع بزرگ، مشکلات واقعی را حل کنند، ایجاد شود.
رئیس اتاق کرمان با بیان اینکه اقتصاد دیجیتال نه یک انتخاب لوکس بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای بقا و پیشرفت در قرن 21 است، گفت: کرمان میتواند با اتکا به منابع غنی خود و با یک تحول دیجیتال هدفمند، به “هاب دیجیتال صنایع معدنی و کشاورزی ایران” تبدیل شود؛ بنابراین باید امروز تصمیم بگیریم که از “تماشاگر” این تحول جهانی بودن خارج شده و به “بازیگر اصلی” تبدیل شویم زیرا آینده از آن کسانی است که امروز برای دیجیتالی شدن برنامهریزی میکنند.
اقتصاد دیجیتال زیرساخت تحول استان است
در ادامه این نشست استاندار کرمان با اشاره به پایین بودن سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور و استان، گفت: با توجه به اینکه اقتصاد دیجیتال زیرساخت تحول در همه حوزه ها از جمله صنعت و معدن، گردشگری و کشاورزی بوده و راه تحول استان در حوزه های مختلف از اقتصاد دیجیتال میگذرد، اما در این حوزه فاصله معناداری با کشورهای پیشرو و کشورهای همسایه داریم.
محمدعلی طالبی، با بیان اینکه توجه به اقتصاد دیجیتال باعث رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری، کاهش فساد، افزایش شفافیت و جذب سرمایههای بیشتر می شود، خاطرنشان کرد: در کرمان مشکلات زیرساختی برای اقتصاد دیجیتال وجود دارد و باید توان استان را برای حل این مشکلات پای کار آوریم تا زیرساخت هایی مانند اینترنت پرسرعت و پایدار، توسعه فیبر نوری در همه استان به ویژه شهرک های صنعتی و مراکز محل استقرار شهرک های دانش بنیان و حوزههای اولویت دار استان، ایجاد شود. وی ضمن قدردانی از اتاق کرمان برای توجه به موضوع مهم اقتصاد دیجیتال، اظهار کرد: باید دانشگاه ها را پای کار اقتصاد دیجیتال استان آورده و همه مدیران دولتی برای شرکت در دوره های تخصصی مربوط به اقتصاد دیجیتال ملزم شوند و از اتاق بازرگانی می خواهیم تا ساز و کار برگزاری این دوره ها را فراهم کند.
استاندار کرمان در ادامه بر تقویت مرکز داده استانی تاکید کرد و گفت: یکی از مشکلات اصلی استارت آپ ها، تامین مالی و سرمایه است به همین دلیل باید ایجاد صندوق های سرمایهگذاری خطرپذیر با مشارکت شرکت های صنعتی و معدنی یا محل مسئولیت های اجتماعی را افزایش داده و همچنین از ظرفیت های مشوق های مالیاتی برای سرمایه گذاری در شرکت های فناوری استفاده کرد. طالبی، هوشمندسازی و حرکت به سمت دانش بنیان شدن معادن را به عنوان مزیت راهبردی توصیف کرد و ادامه داد: در حوزه گردشگری نیز باید فضا را برای اقتصاد دیجیتال فراهم کرد. طالبی، رفع موانع حقوقی و اداری شرکت های دانشبنیان، تسهیل و تسریع در فرآیند فعالیت ها و حل مشکلات مالیاتی آنها را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: بعضی قراردادهای دیجیتال در ادارات استان مورد پذیرش قرار نمی گیرند که این رویه باید تغییر کند.
زیرساخت های نابرابر، چالش اصلی کرمان در مسیر اقتصاد دیجیتال
دبیرکل نظام صنفی یارانه ای استان کرمان نیز در این نشست به تبیین وضعیت اقتصاد دیجیتال کرمان و ارائه آمار در این ارتباط پرداخت و اظهار کرد: در جهانی که سرعت تحول دیجیتال، کشورها و مناطق را به دو دسته پیشرو و پس رونده تقسیم کرده است استان کرمان با همه ظرفیت های خود در معرض انتخابی سرنوشت ساز قرار دارد. عابد شیخ بهایی، ادامه داد: وسعت بالای استان همراه با تراکم پایین جمعیت، چالش های خاصی در توسعه زیرساخت های دیجیتال استان ایجاد کرده و هزینه های توسعه شبکه ارتباطی را افزایش می دهد.
وی با بیان اینکه سهم چهار درصدی استان از اقتصاد دیجیتال کشور در مقابل ظرفیت های عظیم معدنی، کشاورزی و گردشگری یک پارادوکس توسعه را نمایان می کند، در خصوص وضعیت زیرساخت دیجیتال استان گفت: ضریب نفوذ اینترنت کل حدود 81 درصد، ضریب نفوذ اینترنت سیار 118 درصد، اینترنت ثابت بیش از 9 درصد، طول شبکه فیبر نوری بیش از 7 هزار کیلومتر، پوشش تلفن همراه جاده ای 93 درصد و دو سایت فعال نسل پنجم اینترنت پرسرعت نیز در استان راه اندازی شده است.
شیخ بهایی، با بیان اینکه 381 روستای استان همچنان فاقد اینترنت پر سرعت هستند، اضافه کرد: ترافیک داخلی استان کرمان همچنان از تهران عبور می کند که سبب کاهش سرعت، افزایش هزینه ها و افزایش وابستگی غیرضروری به زیرساخت های پایتخت شده است. وی با اشاره به رتبه ششم کرمان در اجرای طرح ایران دیجیتال، اظهار کرد: استان کرمان، با وجود دارا بودن ظرفیت های قابل توجهی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، از جمله وجود ۳۰۰ شرک فناور ICT و 59 شرکت دانش بنیان فعال، با چالش های اساسی در بخش نیروی انسانی متخصص مواجه است که این چالش ها نه تنها مانع از شکوفایی کامل اقتصاد دیجیتال استان می شوند بلکه پایداری و رشد بلند مدت این حوزه را نیز به خطر می اندازند که خروج استعدادها، شکاف مهارتی و جذابیت پایین بازار محلی از مهمترین این چالش هاست.
دبیرکل نظام صنفی یارانه ای استان با بیان اینکه کرمان از نظر شرکت های دانش بنیان تخصصی یکی از قطب های کشور است، خاطر نشان کرد: یکی از مهمترین مسائل، عدم جذابیت کافی بازار محلی برای نیروهای متخصص و خلاق است و بسیاری از شرکت های فناور کرمانی پس از کسب تجربه و رشد اولیه، به دلیل محدودیت های بازار و نبود فرصت های توسعه ای مشابه با شهرهای بزرگتر، به هدف گیری بازارهای ملی یا حتی بین المللی تمایل پیدا می کنند که این روند به معضل خروج استعدادها دامن می زند و سرمایه های انسانی ارزشمند استان را به سمت مراکز دیگر سوق می دهد.
در ادامه این نشست، مدیرعامل شرکت توسعه کارآفرینی بهمن به ضرورت حرکت استان به سمت اقتصاد دیجیتال پرداخت و اظهار کرد: در گذشته کسب و کارهای بزرگی در دنیا بوده اند که بخش بزرگی از بازار را در اختیار داشتند اما چون نوآوری را ادامه ندادند، بازار را نیز از دست داده اند. حمزه قطبی نژاد، اظهار کرد: امروز در کسب و کارهای سنتی در حوزه هتل داری، صنایع حمل و نقل و لجستیک بعضی دارایی ها به نقطه ضعف تبدیل شده اند در حالی که کسب و کارهای دیجیتال برداده ها تمرکز دارند و توانسته اند به خوبی رشد کنند.
وی با بیان اینکه نوآوری قابل تحمیل به کسب و کارهای سنتی نیست، خاطرنشان کرد: در بسیاری از موارد شرکت های جدید و کوچک به واسطه نوآوری، دیدگاه ها و چابکی می توانند جایگزین کسب و کارهای بزرگ شوند. قطبی نژاد، با بیان اینکه استارت آپ ها رشد نمایی داشته و می توانند تحول جدی در صنعت ایجاد کنند، افزود: استعداد، افراد متخصص و سرمایه سه عامل شکوفایی و رشد سرمایه گذاری ها در حوزه نوآوری است.
تغییر نگرش ها در اقتصاد دیجیتال استان کرمان تحول ایجاد می کند
در ادامه معاون قضایی، اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کرمان نیز تحول در اقتصاد دیجیتال استان کرمان را نیازمند تغییر نگرش و رویکرد و ارائه پیوست های فرهنگی، امنیتی و حقوقی دانست و اظهار کرد: تعیین حد و مرزها، نحوه نظارت، ضمانت اجرا و نحوه صدور مجوزها از موضوعات مهمی است که در تدوین سند اقتصاد دیجیتال استان باید مورد توجه قرار گیرد. سیدمهدی قویدل، با تاکید بر آموزش قوانین مربوط به اقتصاد دیجیتال، خاطرنشان کرد: از مهمترین چالش های اقتصاد دیجیتال استان حکمرانی و همچنین شیوه اجرا و تقسیم کار است که باید به آن توجه شود.
تمرکز بر هوش مصنوعی در توسعه اقتصاد دیجیتال
نماینده مردم زرند و کوهبنان در مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست اظهار کرد: در اقتصاد دیجیتال، داده ها باید در دسترس قرار بگیرند که در این رابطه در استان مشکل داریم. عبدالحسین همتی، اضافه کرد: اینترنت پرسرعت، بکارگیری هوش مصنوعی و فرهنگ سازی در بین مردم، مدارس و دانشگاه ها از مهمترین موضوعاتی است که در اقتصاد دیجیتال باید به آن توجه شود. وی با اشاره به توجه دولت و مجلس به موضوع هوش مصنوعی و هوشمندسازی فرایندها، تصریح کرد: با استفاده از ظرفیت های متعدد کرمان می توانیم هوشمندسازی فرایندها را در استان کرمان نیز پیش ببریم.
چند پیشنهاد برای رفع گلوگاه های اجرایی اقتصاد دیجیتال
حسین ساجدی فر، مدیر شرکت مخابرات استان کرمان نیز پیشنهاداتی در خصوص رفع گلوگاه های اجرایی اقتصاد دیجیتال در استان ارائه کرد که ایجاد “شبکه سفیران نوآوری استان” با محوریت انجمن شرکتهای دانشبنیان و استانداري و معرفی سفیران نوآوری دستگاه های اجرایی، اجباری شدن درس “اقتصاد دیجیتال” برای تمام رشته های فنی و مهندسی، الزام مدیران کل دستگاه های اجرایی استان به شرکت در دورههای تخصصی با عنوان “تصمیمگیری دادهمحور” ا برگزاری تورهای بازدید هدفمند از استارتاپ ها، کارخانه های نوآوری و دیتاسنترها به منظور درک واقعی ظرفیتهای تحولآفرین این حوزه، ایجاد کارگروه رسانهای”کرمانِ دیجیتال” از طریق عقد تفاهمنامه چهارجانبه میان صدا و سیمای استان، پارک علم و فناوری، شهرداری و اتاق بازرگانی، پیگیری ارائه رسمی مجمع نمایندگان استان و استانداری برای قرار گرفتن کرمان در لیست پنج قطب مراکز داده و… از جمله این پیشنهادات بود.
گفتنی است، در این نشست که با حضور جمعی از مدیران استان برگزار شد، گلوگاه های اجرایی اقتصادی استان و همچنین سهم کرمان در اقتصاد دیجیتال کشور مورد بررسی قرار گرفت.
