تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان بخش خصوصی صنعت پسته استان کرمان در نشست با معاون امور باغبانی وزیر جهاد کشاورزی به مسائل، چالش ها، دغدغه ها و پیشنهادات خود پرداختند که خلاصه این موارد در زیر آمده است:
محمدرضا نظری:
ضرورت اصلاح سیاستهای ارزی و تعیین نرخ واقعی ارز: تا زمانی که نرخ ارز در کشور بهصورت منطقی و واقعی تعیین نشود، مشکلات واردات و صادرات ادامه خواهد داشت./ سیاست های ارزی موجود، بهجای حمایت از تولید، صادرات و اشتغال، عملاً به نفع واردکنندگان تمام میشود./ ضرورت دارد مسئولان در سطح ملی برای حل ریشهای این مسئله تصمیمگیری کنند.
نابرابری بخش خصوصی با دولت در اقتصاد: سهم بالای دولت و حاکمیت در اقتصاد و واردات کشور، امکان رقابت عادلانه بخش خصوصی را محدود کرده است./ بخش خصوصی با منابع و اختیارات محدود، توان رقابت با ساختارهای دولتی و حکومتی را ندارد./ ضرورت واگذاری بیشتر سرمایهها و فعالیتهای اقتصادی به مردم و تقویت واقعی بخش خصوصی.
چالش رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان: بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشور ضرورتی انکارناپذیر است./ تعیین نرخ دستوری برای بازگشت ارز، صادرکنندگان را متحمل زیان سنگین میکند./ اختلاف میان نرخ خرید ارز آزاد و نرخ مورد الزام برای بازگشت ارز، انگیزه استفاده از روشهای غیررسمی و غیرقانونی را افزایش میدهد. پیشنهاد اصلی این است که امکان بازگشت ارز صادراتی با نرخ آزاد و اصلاح سازوکارهای رفع تعهدات ارزی وجو داشته باشد.
پیامدهای قطعی برق بر تولید پسته: کاهش خسارت امسال عمدتاً به دلیل کم بودن محصول روی درختان پسته بوده است./ در سال گذشته با وجود قطعی برق کمتر حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد محصول پسته در برخی باغها پوک شد و از بین رفت./ تداوم قطعی برق در سال آینده در صورت افزایش بار محصول، میتواند خسارت بسیار سنگینی به باغداران وارد کند./ ضرورت تأمین پایدار برق برای حفظ تولید و جلوگیری از خسارت به باغهای پسته.
موانع توسعه انرژی خورشیدی در باغهای پسته: بسیاری از کشاورزان به دلیل محدودیتهای مالی، توان اجرای طرحهای خورشیدی و تأمین برق مستقل را ندارند./ استفاده از انرژی خورشیدی در حال حاضر بیشتر برای مالکان بزرگ امکانپذیر است./ ضرورت حمایت از باغداران خرد و فراهم کردن زمینه توسعه انرژی خورشیدی برای کاهش وابستگی به شبکه برق و مقابله با قطعیها.
حسین مهرابی:
وضعیت تولید پسته ایران و گسترش سطح کشت: پسته در بیش از ۲۷ استان کشور تولید میشود./ برآورد انجمن پسته ایران، تولید سال جاری را حدود ۱۱۸ هزار تن پیشبینی میکند./ با احتساب حدود ۷۵ هزار تن محصول باقیمانده از سال گذشته، نزدیک به ۱۹۰ هزار تن پسته در دسترس خواهد بود./ افزایش تعداد کشورهای تولیدکننده پسته، از جمله ترکیه، سوریه، اسپانیا، استرالیا، افغانستان و چین، زنگ خطری برای جایگاه ایران در بازار جهانی است.
کاهش صادرات پسته ایران به بازارهای جهانی: صادرات پسته ایران در بیشتر بازارهای هدف نسبت به سالهای گذشته کاهش داشته است./ بازار کشورهای مشترکالمنافع، تنها بازاری بوده که صادرات ایران در آن تقریباً مشابه سال قبل باقی مانده است./ محدودیتها و تحریمهای مرتبط با صادرات پسته آمریکا به روسیه، از عوامل مؤثر در حفظ جایگاه ایران در این بازار عنوان شد./ مشکلات حملونقل و نقدینگی پس از جنگ نیز بر روند تجارت پسته تأثیر گذاشته است.
رفع تعهدات ارزی؛ بزرگترین چالش تجارت پسته: رفع تعهدات ارزی، مهمترین مشکل کنونی صنعت پسته در بخش صادرات عنوان شد./ تعهدات ارزی گذشته و سیاستهای پیشرو، فشار مضاعفی بر صادرکنندگان وارد کرده است./ اگر امکان صادرات محصول تولیدشده فراهم نشود، افزایش تولید و تأمین آب و برق نیز نمیتواند مشکلات صنعت را حل کند./ درخواست از نمایندگان مجلس و مسئولان ملی برای بررسی ویژه و قانونی این مسئله و رفع موانع موجود.
موانع مقرراتی و اداری در مسیر صادرات: ابهام و شفاف نبودن الزامات گواهی قرنطینه برای صادرات پسته به ترکیه./ایجاد تأخیرهای اضافی در فرایندهای استاندارد و نظارت بر صادرات./تصویب بخشنامهها و مقررات دولتی بدون توجه کافی به واقعیتهای تولید و تجارت در میدان./ضرورت بازنگری در مقررات و هماهنگی بیشتر دستگاههای اجرایی با فعالان بخش خصوصی.
نوسانات ارزی و مشکلات لجستیکی: نوسانات نرخ ارز از چالشهای جدی تجارت پسته به شمار میرود./محدودیتهای حملونقل و مشکلات لجستیکی، بهویژه پس از جنگ، روند صادرات را دشوار کرده است./ ضرورت اتخاذ سیاستهای حمایتی برای حفظ بازارهای صادراتی و تقویت رقابتپذیری پسته ایران.
علی نظری:
اهمیت استقلال دبیرخانه ستاد عالی پسته: انتقال دبیرخانه ستاد عالی پسته به اتاق بازرگانی و پیگیری موضوعات خارج از ساختار مستقیم وزارتخانهها، گامی مثبت برای پیشبرد بهتر امور است./ استقلال دبیرخانه میتواند به پیگیری مؤثرتر مطالبات بخش خصوصی و تسریع در حل مشکلات صنعت پسته کمک کند.
ضرورت اجرای جدی مصوبات ستاد عالی پسته: استمرار جلسات ستاد باید با پیگیری جدی و عملیاتی شدن مصوبات همراه باشد./ دستگاههای دولتی و مسئولان حاضر در جلسات باید خود را نسبت به مصوبات متعهد بدانند./ بخش خصوصی برای پیگیری مطالبات خود به همکاری و حمایت دستگاههای اجرایی نیاز دارد.
عبور از مرحله برنامهریزی و ورود به مرحله اجرا: در ماههای گذشته، با وجود وقفه ناشی از جنگ، اقدامات و پیگیریهای قابلتوجهی در وزارتخانهها انجام شده است./ مسیر اقدامات و برنامه اجرایی ستاد تا حد زیادی مشخص شده و اکنون زمان اجرای تصمیمات و اقدامات تعریفشده است./ ضرورت ارائه گزارش نتایج اقدامات در جلسه بعدی ستاد عالی پسته.
اصلاح سیاستهای ارزی و حمایت از صادرکنندگان: سیاستهای ارزی موجود، بهجای حمایت از صادرکنندگان، در عمل مشوق واردات است./ اختلاف نرخ ارز تخصیصی به واردکنندگان و نرخ مورد استفاده صادرکنندگان، فشار سنگینی بر صادرات وارد کرده است./ ضرورت ایجاد سازوکاری عادلانه برای رفع تعهدات ارزی و تقویت قدرت رقابت صادرکنندگان پسته.
لزوم اصلاح فرایند تخصیص و آزمایش نهادههای وارداتی: برخی نهادههای وارداتی که برای پسته اختصاص داده میشوند، بدون آزمایش و تعیین دقیق کیفیت و ترکیبات، وارد چرخه مصرف میشوند./ ضرورت نمونهبرداری، آزمایش و تعیین میزان عناصر و ترکیبات نهادهها پیش از تخصیص آنها به بخش پسته./ گزارش نتایج آزمایشها به سازمانهای جهانی مرتبط و استفاده از آن بهعنوان مبنای تصمیمگیری/ اصلاح این فرایندها میتواند از تحمیل هزینهها و مشکلات گسترده به تولیدکنندگان جلوگیری کند.
تسریع در اجرای طرحهای بازار آب: اجرای طرح بازار آب میتواند گام مؤثری برای حل مشکلات منابع آب و افزایش بهرهوری در صنعت پسته باشد./ ضرورت حمایت جدی مسئولان از مصوبات و طرحهای مرتبط و اطمینان از عملیاتی شدن آنها تا پیش از نشست آینده ستاد.
بهروز آگاه: ستاد عالی پسته کشور حداقل یک بار در هر فصل برگزار شود تا با تمرکز بر چند مسئله در این نشست، بررسی و پیگیری آنها تسهیل شود.
حمید حسنی: 80 تا 90 درصد باغداران پسته خرده مالک هستند و مسائل این حوزه به سایر مشکلات زندگی آنها اضافه شده است/ در شرایط جنگ که ترخیص کالا امکان نداشت بانک ها جرائمی را به دلیل دیرکرد ترخیص در نظر گرفتند/ کشاورزان آب مربوط به آبیاری باغات خود را می فروشند تا بتوانند زندگی معمولی خود را سپری کنند.
محمود مهدوی: امیدواریم امسال با کاهش تولید پسته، مسئولان بیشتر قدردان فعالان این حوزه باشند و شاید بهتر بتوانند عواقب کاهش تولید پسته در این شرایط رکود تورمی را در استان به ویژه شهرستان های تک محصول درک کنند./ در موضوع ایفای تعهدات ارزی، درخواست داریم بخش کشاورزی را از صادرات پتروشیمی و مواد معدنی جدا کنید.