سیدمهدی طبیب زاده، رئیس اتاق کرمان به همراه صمد حسن زاده، رئیس اتاق ایران با دعوت اریک روتو رئیس اتاق بازرگانی و صنعت کنیا، به منظور شرکت در اجلاس تجارت و صنعت آفریقا ۲۰۲۶، بامداد سه‌شنبه ۲۱ مهر وارد نایروبی پایتخت کنیا شدند.
رئیس اتاق کرمان به بهانه این سفر یادداشتی را در رابطه با فرصت های کنیا برای تجارت ایران و کرمان نوشته است که متن کامل یادداشت در زیر آمده است.
در جهانی که تحریم‌های ظالمانه مسیرهای سنتی تجارت ایران را تنگ کرده است، نگاه به شرق و جنوب، به آفریقا و به بازارهای نوظهور، دیگر یک گزینه نیست؛ یک راهبرد بقا و رشد است. این سفر در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ سفری که فراتر از یک دیدار دیپلماتیک، نقطه عطفی در بازتعریف جایگاه اقتصادی ایران در قاره آفریقا به شمار می‌رود.
چرا کنیا؟ چرا اکنون؟
کنیا تنها یک کشور در شرق آفریقا نیست. این کشور با موقعیت استراتژیک خود در ساحل اقیانوس هند، دروازه ورود به بازار ۳۰۰ میلیون نفری قاره آفریقا محسوب می‌شود. عضویت در جامعه شرق آفریقا (EAC) و اتصال به کریدورهای تجاری منطقه‌ای، کنیا را به گلوگاه توزیع کالا در آفریقا تبدیل کرده است. از بندر مومباسا تا نایروبی، از اوگاندا تا رواندا و بوروندی، همه از مسیر کنیا به بازارهای جهانی متصل می‌شوند.
اما فرصت تاریخی دیگری نیز در این کشور شکل گرفته است: دولت کنیا برنامه‌ای بلندپروازانه برای افزایش سهم بخش معدن در تولید ناخالص داخلی از یک درصد فعلی به ده درصد تدوین کرده است. این یعنی کنیا به دنبال سرمایه، فناوری، ماشین‌آلات و تخصص است. و این دقیقاً همان جایی است که استان کرمان و ایران می‌توانند وارد میدان شوند.
مزیت راهبردی کرمان
کرمان تنها یک استان نیست؛ یک قطب معدنی و صنعتی است. تجربه دهه‌ها فعالیت در صنایع مس، سنگ آهن، زغال‌سنگ، صنایع معدنی و ماشین‌آلات، کرمان را به شریکی طبیعی برای کنیا تبدیل می‌کند. آنچه کنیا امروز به دنبال آن است، کرمان سال‌ها پیش تجربه کرده است. انتقال این دانش فنی، صادرات تجهیزات معدنی، سرمایه‌گذاری مشترک در معادن کنیا و آموزش نیروی انسانی متخصص، تنها بخشی از ظرفیت‌های همکاری دوجانبه است.
زیرساخت حمل‌ونقل؛ شریان حیاتی تجارت
وجود خط کشتیرانی مستقیم از ایران به بندر بوبومسا (مومباسا) در کنیا، یک مزیت کم‌نظیر و راهبردی است. این خط دریایی، فاصله تجاری دو کشور را از ماه‌ها به هفته‌ها کاهش می‌دهد. کاهش هزینه حمل، تسریع در تحویل کالا و امکان برنامه‌ریزی تجاری پایدار، از مهم‌ترین دستاوردهای این مسیر دریایی است. فعال‌سازی کامل این خط، نیازمند هماهنگی گمرکی، بیمه‌ای و لجستیکی است که باید در دستور کار اتاق‌های بازرگانی دو کشور قرار گیرد.
ضرورت خلق بازارهای نوظهور در دوران تحریم
تحریم‌های شدید، مسیرهای تجاری سنتی ایران را محدود کرده است. در چنین شرایطی، خلق بازارهای نوظهور در آفریقا، آسیای مرکزی و آمریکای لاتین، نه یک انتخاب تاکتیکی، بلکه یک ضرورت راهبردی است. کنیا با اقتصاد نسبتاً متنوع، ثبات نسبی سیاسی و بازار مصرف رو به رشد، یکی از بهترین گزینه‌ها برای این راهبرد است. تجارت با کنیا می‌تواند به عنوان پلی برای دسترسی به سایر کشورهای آفریقایی نیز عمل کند.
سابقه دیرینه؛ سرمایه‌ای فراموش‌شده
تجارت ایرانیان با کنیا سابقه‌ای چندقرنی دارد. بازرگانان ایرانی از دیرباز از طریق بنادر خلیج فارس با سواحل شرق آفریقا دادوستد داشتند حضور طایفه هایی بنام شیرازی وبلوچی نزدیک به هفتصدسال در کنیا موید این مطلب است این پیشینه تاریخی، سرمایه‌ای اجتماعی و فرهنگی است که می‌تواند اعتمادسازی و تسهیل روابط اقتصادی را تسریع کند. احیای این پیوند تاریخی، نیازمند روایت درست و بهره‌گیری هوشمندانه از آن در دیپلماسی اقتصادی است.
راهبرد عملی؛ از حرف تا عمل
برای تبدیل این فرصت‌ها به دستاوردهای ملموس، چند گام عملی ضروری است:
نخست) تشکیل کارگروه مشترک معدنی ایران و کنیا با محوریت اتاق بازرگانی ایران و اتاق بازرگانی کرمان
دوم) برگزاری نمایشگاه تخصصی تجهیزات معدنی و صنعتی ایران در نایروبی با حضور شرکت‌های کرمانی.
سوم) تسهیل فرآیندهای بانکی و بیمه‌ای برای تجار دو کشور از طریق توافق‌های دوجانبه.
چهارم) اعزام و پذیرش هیئت‌های تجاری متناوب برای شناسایی فرصت‌ها و رفع موانع.
پنجم) سرمایه‌گذاری مشترک در بخش‌های معدن، کشاورزی خصوصا کشت فراسرزمینی و تولید کودهای شیمیایی و هم چنین فناوری و انرژی‌های تجدیدپذیر
جمع‌بندی
سفر به کنیا، یک رویداد نمادین نیست؛ یک اقدام راهبردی است. در شرایطی که تحریم‌ها نفس اقتصاد ایران را تنگ کرده‌اند، نگاه به آفریقا و به‌طور خاص کنیا، می‌تواند روزنه‌ای تازه برای رشد صادرات غیرنفتی، جذب سرمایه و توسعه فناوری باشد. کرمان با ظرفیت‌های معدنی و صنعتی خود، می‌تواند پیشتاز این مسیر باشد. آنچه اکنون لازم است، اراده سیاسی، هماهنگی نهادی و پیگیری مستمر است. کنیا دروازه آفریقاست؛ و کرمان می‌تواند کلید این دروازه باشد.
گفتنی است اجلاس تجارت و صنعت آفریقا ۲۰۲۶ با حضور روسا و نمایندگان اتاق‌های بازرگانی کشورهای آفریقایی و سایر کشورهای جهان به منظور بررسی ظرفیت‌های توسعه تجارت و همکاری‌های صنعتی با کشورهای آفریقایی و استفاده از مزایای موافقت‌نامه منطقه تجارت آزاد آفریقا از روز چهارشنبه ۲۲ مهر ماه در نایروبی پایتخت کشور کنیا آغاز به کار خواهد کرد.
سید مهدی طبیب‌زاده رئیس اتاق کرمان، سید حامد عسکری معاون امور بین‌الملل اتاق ایران و شهرام خاصی‌پور مدیر اداره عربی و آفریقایی معاونت امور بین‌الملل اتاق ایران، رئیس اتاق ایران را در این سفر همراهی می‌کنند.
